Tumau.Jok
Tumau.Jok
Мақала

Жылу төмендеткіш препаратты ауыстырмас бұрын: Терапияның тиімділігін бағалаудың 4 сауалы

Қызба — балалар мен ересектердегі жедел инфекциялық аурулардың ең жиі кездесетін белгілерінің бірі.  Сонымен қатар жылу төмендеткіш терапияның тиімділігі көбіне дене температурасының динамикасына қарай бағаланады. Оның төмендеуі күтілгеннен баяу жүрсе немесе температура қалыпты мәндерге жетпесе, бұл препараттың жеткіліксіз әсері ретінде қате түсіндірілуі мүмкін1,2.

Алайда клиникалық жауапты бағалау термометрия көрсеткіштерімен шектелмеуі керек. Ескеру қажет: дозаның жасқа және науқастың дене салмағына сәйкестігі, қабылдау аралықтарының сақталуы, жалпы өз күйінен хабардар болу динамикасы және жағдайды қайта бағалауды қажет ететін белгілердің болуы1,2.

Бұл параметрлер маңызды мәнге педиатриялық тәжірибеде ие, онда препаратты мөлшерлеу бала дене салмағы мен жасын ескере отырып анықталады2. Сондықтан дозаны арттыру немесе терапияны өзгертпес бұрын төрт негізгі сауалға дәйекті түрде жауап беру орынды.

4 сауал терапияны ауыстырмас бұрын

Доза жас пен дене
салмағына сәйкес пе?

Науқастың жалпы
жағдайы жақсарды ма?

Ұсынылған қабылдау
аралығы сақталды ма?

Науқастың жағдайы қайта клиникалық
бағалауды қажет ете ме?

1. Доза жас пен дене салмағына сәйкес пе?

Балаларда ибупрофен дозасы дене салмағы ескеріліп анықталады. ҚР ДСМ-нің балалардағы тұмау және жоғарғы тыныс жолдарының жедел респираторлық инфекциялары бойынша клиникалық хаттамасына сәйкес ибупрофен тәулігіне 3 реттен аспайтын 5–10 мг/кг дозада 38,5 °С-тан жоғары гипертермиялық синдромды басу үшін қолданылады2.

200 мг таблетка мен капсулалар үшін ең жоғары бір реттік доза — жасына қарай 2 таблеткаға дейін (400 мг). Сондықтан ересектерде де ең жоғары бір реттік доза (400 мг) мен бір реттік доза (мысалы, 200 мг) жиі сәйкес келмейді3,6.

Жеткіліксіз доза күтілетін терапиялық әсерді төмендетуі мүмкін, ал ұсынылған дозадан асу жағымсыз реакциялар қаупін арттырады.

2. Ұсынылған қабылдау аралығы сақталды ма?

Температураның бірден қалыптануын күту препаратты мерзімінен бұрын қайта қабылдауға әкелуі мүмкін. Мұнда ибупрофеннің сіңу жылдамдығы мен әсерінің басталуы дәрілік түріне және тағам қабылдауына да байланысты екенін ескеру маңызды.

Айталық, тағамнан кейін ибупрофен қабылдау оның сіңуін баяулатып, қан плазмасындағы ең жоғары концентрацияға жету уақытын ұзартуы мүмкін. Бұл препараттың жеткіліксіз тиімділігін білдірмейді және ұсынылған қабылдау аралығын қысқартуға негіз болмайды3.

Терапия таңдағанда дәрілік түрдің ерекшеліктерін ескеру қажет. Мысалы, Нурофен® Экспресс3 сұйық мазмұнды капсула түрінде ұсынылған, бұл стандартты таблетка түрімен салыстырғанда ибупрофеннің ең жоғары концентрациясына жылдамырақ жетуге мүмкіндік береди*.

Осылайша, жылу төмендеткіш терапия тағайындағанда және оның тиімділігін кейін бағалағанда науқаспен мына аспектілерді егжей-тегжейлі талқылау қажет:

  • препарат дозасын (бір реттік және тәуліктік, дене салмағы, жасы және ілесіп келетін аурулар ескеріле отырып);
  • қабылдау аралығын (дозалар арасында өтуі тиіс ең аз уақыт);
  • қабылдау шарттарын (тағаммен байланысы — дейін, кезінде немесе кейін).

Дәрілік түрдің ерекшеліктері (таблетка, суспензия, ректальді суппозиторийлер, газдалған түрлері т.б.)  және онымен байланысты практикалық жайттар: жылу төмендеткіш терапияның тиімділігін бағалауда дәл мөлшерлеу мүмкіндігі (әсіресе балаларда). Тек дозаны мен қабылдау аралығын ғана емес, сонымен қатар препаратты қабылдау шарттарын және оның дәрілік түрінің ерекшеліктерін де анықтау маңызды.

3. Науқастың жалпы жағдайы жақсарды ма?

Температураның 36,6 °C дейін төмендеуі — жылу төмендеткіш терапия тиімділігінің жалғыз өлшемі емес.

Балада жалпы клиникалық динамика анағұрлым ақпаратты: ауырсынудың, қалтырау мен ыңғайсыздықтың азаюы, белсенділіктің артуы2. Сондықтан өз күйінен хабардар болу айқын жақсарған фонда температураның ішінара төмендеуін әсердің жоқтығы ретінде автоматты түрде түсіндіруге болмайды2.

Ұқсас тәсіл ересектерде де қолданылады: әсер температураның және клиникалық белгілердің өзгерістер жиынтығы бойынша бағаланады1.

4. Науқастың жағдайы қайта клиникалық бағалауды қажет ете ме?

Қызба сақталғанда немесе науқастың жағдайы теріс динамикамен жүргенде дозаны түзету немесе препаратты ауыстырмас бұрын клиникалық көріністі қайта бағалау орынды1,2.

Қосымша бағалауға негіз болуы мүмкін: сусыздану белгілері, сана бұзылысы, тыныс алудың қиындауы, әдеттегіден басқа бөртпе пайда болуы, айқын әлсіздік, қайталанатын құсу және жағдайдың нашарлауын куәландыратын өзге белгілер1,2.

Ибупрофеннің рецепсіз түпнұсқалық препараты — Нурофен®

Нурофен® препаратының әр түрлі дәрілік түрлері жас пен салмақты ескеретін нақты мөлшерлеуді сақтауға мүмкіндік береді:

3 айдан 12 жасқа дейін

Балаларға арналған Нурофен® суспензиясы, құлпынай, апельсин дәмі4,5

Ибупрофен 100 мг / 5 мл
15 минуттан кейін әсер ете бастайды және 8 сағатқа дейін әсер етеді4,5
150 мл үлкен флакон — бірнеше бала бар отбасына жарамды
100 мл150 мл
6 жастан**

Нурофен® Экспресс,  капсулалары3

Ибупрофен 200 мг

Қышқыл түріндегі қарапайым ибупрофен таблеткаларымен салыстырғанда ықпал етеді7:

Жылдамырақ сіңуге және ауырсынудың бастапқы тез басылуына
Ауырсынудың тиімдірек, ұзақ басылуына
12 жастан

Нурофен® қабықпен  қапталған таблеткалары6

Ибупрофен 200 мг
Үштік әсер: қызуға,  ауырсынуға және қабынуға қарсы6

Тәжірибелік қорытынды

Жылу төмендеткіш терапияның жеткіліксіз әсері —

препаратты ауыстыруға немесе дозаны түзетуге дейін оның жүргізілуін және науқастың жағдайын қайта бағалауға себеп1,2.

Дозаның сәйкестігін, қабылдау аралықтарының сақталуын, клиникалық белгілердің динамикасын және алаңдататын белгілердің болуын тексеру қажет. Мұндай тәсіл клиникалық көрініс негізінде әрі қарайғы тактиканы анықтауға мүмкіндік береді.

* Максимальная концентрация (Cmax) при приеме препарата Нурофен® Экспресс достигается примерно вдвое быстрее, чем после приема препарата Нурофен® в лекарственной форме таблеток, покрытых оболочкой.
** Дети от 6 лет с массой тела от 20 кг.
МЗ РК – Министерство здравоохранения Республики Казахстан.
1. Грипп и ОРВИ у взрослых : клинический протокол диагностики и лечения. Клинические протоколы МЗ РК — 2024, Казахстан [Электронный ресурс] // MedElement. - URL: https://diseases.medelement.com/disease/грипп-и-орви-у-взрослых-кр-рк-2024/19086 (дата обращения: 20.09.2026).
2. Грипп и острые респираторные инфекции верхних дыхательных путей у детей : клинический протокол диагностики и лечения. Клинические протоколы МЗ РК — 2023, Казахстан [Электронный ресурс] // MedElement. - URL: https://diseases.medelement.com/disease/грипп-и-острые-респираторные-инфекции-верхних-дыхательных-путей-у-детей-кр-рк-2023/19087 (дата обращения: 20.09.2026).
3. ОХЛП Нурофен® Экспресс, капсулы, 200 мг. Рег. уд. РК-ЛС-5№021331 от 31.03.2020 до 31.12.2027.
4. Общая характеристика лекарственного средства Нурофен® для детей, суспензия для приема внутрь апельсиновая; 100 мг / 5 мл. Рег. уд. РК-ЛС-5№011246 от 17.08.2017 до 28.07.2028.
5. Общая характеристика лекарственного средства Нурофен® для детей, суспензия для приема внутрь клубничная; 100 мг / 5 мл. Рег. уд. РК-ЛС-5№012247 от 15.08.2017 до 28.07.2028.
6. ОХЛП Нурофен®, таблетки, покрытые оболочкой, 200 мг. Рег. уд. РК-ЛС-5№018120 от 14.02.2017 до 31.12.2027.
7. Moore R.A. et al. Faster, higher, stronger? Evidence for formulation and efficacy for ibuprofen in acute pain // PAIN®. 2014; 155 (1): 14–21.

Предоставляя данную информацию, ТОО «Рекитт Бенкизер Хэлс Казахстан» не рассчитывает на первоочередную рекомендацию своей продукции и не требует передачи информации о продукции компании пациентам.

Ақпарат тек медицина қызметкерлеріне арналған.

Осы ақпаратты ұсына отырып, «Рекитт Бенкизер Хэлс Казахстан» ЖШС өз өнімінің басым ұсынылуына есеп бермейді және компания өнімі туралы ақпараттың пациенттерге берілуін талап етпейді.